Ο τσακωμός μοιάζει αυτή τη φορά οριστικός. Το ζευγάρι χωρίζει, οι επικοινωνίες διακόπτονται και ο καθένας προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή του. Ύστερα έρχεται ένα μήνυμα, μια συνάντηση ή η ανάμνηση όσων ήταν όμορφα. Ακολουθεί μια έντονη επανασύνδεση και η υπόσχεση ότι «τώρα θα είναι διαφορετικά». Για λίγο, πράγματι, όλα φαίνονται καλύτερα. Μέχρι να επιστρέψουν οι ίδιες συγκρούσεις και να ξεκινήσει ο κύκλος από την αρχή.
Οι σχέσεις διαδοχικών χωρισμών και επανασυνδέσεων δεν διατηρούνται απαραίτητα επειδή είναι ευτυχισμένες. Συχνά διατηρούνται επειδή εναλλάσσουν πολύ έντονα την απώλεια με την ανακούφιση.
Όταν η επιστροφή μοιάζει με λύση
Μετά τον χωρισμό, ο πόνος, η μοναξιά και ο φόβος ότι η σχέση χάθηκε οριστικά μπορεί να γίνουν δυσβάστακτα. Όταν ο άλλος επιστρέψει, αυτά τα συναισθήματα υποχωρούν απότομα. Η ανακούφιση είναι τόσο ισχυρή, ώστε μπορεί να εκληφθεί ως απόδειξη ότι η σχέση είναι σωστή: «Αφού μου έλειψε τόσο πολύ, σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε μαζί».
Το ότι μας λείπει κάποιος, όμως, δεν αποδεικνύει ότι η σχέση μπορεί να λειτουργήσει. Δείχνει ότι έχουμε δεθεί μαζί του και ότι η απουσία ενεργοποιεί την ανάγκη μας για σύνδεση.
Στον κύκλο αυτό συμβάλλει και η διαλείπουσα επιβεβαίωση: η αγάπη, η προσοχή και η ασφάλεια δεν προσφέρονται σταθερά, αλλά εμφανίζονται απρόβλεπτα ανάμεσα σε περιόδους απόστασης και σύγκρουσης. Επειδή δεν γνωρίζουμε πότε θα επιστρέψουν οι καλές στιγμές, μπορεί να προσκολλώμαστε ακόμη περισσότερο στην προσπάθεια να τις ξανακερδίσουμε.
Η επανασύνδεση δεν είναι το ίδιο με την αλλαγή
Όταν ένα ζευγάρι ξανασμίγει, η ένταση του χωρισμού προσωρινά υποχωρεί. Οι σύντροφοι είναι πιο τρυφεροί, αποφεύγουν τα δύσκολα θέματα και εστιάζουν σε όσα τους ένωσαν. Αυτή η περίοδος μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι το πρόβλημα λύθηκε. Αν όμως δεν έχουν αλλάξει οι συμπεριφορές, οι συμφωνίες και ο τρόπος επικοινωνίας, η σχέση επιστρέφει συνήθως στο ίδιο σημείο.
Το «θα προσπαθήσουμε περισσότερο» δεν αποτελεί συγκεκριμένη αλλαγή. Χρειάζεται να είναι σαφές τι οδήγησε στον χωρισμό, τι αναλαμβάνει να αλλάξει ο καθένας και πώς θα αντιμετωπιστεί διαφορετικά η επόμενη σύγκρουση. Διαφορετικά, η συμφιλίωση λειτουργεί περισσότερο ως ανακούφιση από την απώλεια παρά ως νέα αρχή.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να φύγουμε;
Μπορεί να παραμένουμε επειδή θυμόμαστε έντονα τις καλές περιόδους, έχουμε επενδύσει χρόνια στη σχέση ή φοβόμαστε ότι δεν θα βρούμε κάτι άλλο. Μπορεί επίσης να αγαπάμε πραγματικά τον άνθρωπο, παρότι ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε μαζί του μάς πληγώνει. Η αγάπη και η συμβατότητα δεν είναι πάντοτε το ίδιο πράγμα.
Χρήσιμο είναι να εξετάσουμε όχι μόνο πώς αισθανόμαστε όταν επιστρέφει ο άλλος, αλλά πώς ζούμε όταν η σχέση σταθεροποιείται. Υπάρχει ουσιαστική αλλαγή ή απλώς επανάληψη; Επιλύονται τα προβλήματα ή αναβάλλονται μέχρι τον επόμενο χωρισμό;
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει το άτομο ή το ζευγάρι να κατανοήσει τι συντηρεί αυτόν τον κύκλο και να ξεχωρίσει την επιθυμία για τον συγκεκριμένο άνθρωπο από τον φόβο της απώλειας. Στόχος δεν είναι υποχρεωτικά ο χωρισμός ή η παραμονή, αλλά μια καθαρή απόφαση που δεν γεννιέται μέσα στον πανικό της απομάκρυνσης ή στην ευφορία της επιστροφής. Για να αλλάξει μια σχέση δεν αρκεί να ξαναρχίσει. Χρειάζεται να πάψει να επαναλαμβάνεται.
Ηλίας Κασσάρας
Ψυχολόγος MSc, MSc, PhD
Γνωστικός & Συμπεριφορικός Ψυχοθεραπευτής