«Αφού δεν έχεις τίποτα να κρύψεις, γιατί δεν μου δίνεις το κινητό σου;». Η φράση αυτή στηρίζεται στην ιδέα ότι η αγάπη απαιτεί πλήρη πρόσβαση στη ζωή του άλλου. Μια στενή σχέση, όμως, δεν καταργεί την ατομικότητα. Ακόμη και μέσα στη βαθύτερη οικειότητα, κάθε άνθρωπος εξακολουθεί να χρειάζεται έναν προσωπικό χώρο σκέψεων, συναισθημάτων και εμπειριών.
Η ιδιωτικότητα δεν είναι το ίδιο με τη μυστικότητα. Ιδιωτικότητα σημαίνει ότι το άτομο διατηρεί ορισμένα προσωπικά όρια: μπορεί να έχει μια συζήτηση με φίλο χωρίς να τη μεταφέρει αυτούσια, να γράφει σε ημερολόγιο ή να χρειάζεται χρόνο μόνο του. Δεν αποκρύπτει κάτι που αλλάζει ουσιαστικά τη σχέση, αλλά προστατεύει ένα κομμάτι της προσωπικής του ζωής.
Μυστικότητα υπάρχει όταν κάποιος κρύβει πληροφορίες που επηρεάζουν άμεσα τον σύντροφό του ή στερούν από εκείνον τη δυνατότητα να αποφασίσει γνωρίζοντας την πραγματικότητα. Μια παράλληλη σχέση, ένα σημαντικό χρέος ή μια απόφαση που αφορά το κοινό μέλλον δεν αποτελούν απλώς «προσωπικά δεδομένα».
Η πρόσβαση δεν δημιουργεί από μόνη της εμπιστοσύνη
Ορισμένα ζευγάρια μοιράζονται πρόθυμα κωδικούς και κινητά. Άλλα προτιμούν να τα διατηρούν προσωπικά. Καμία από τις δύο επιλογές δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη αγάπης ή ενοχής. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν πρόκειται για ελεύθερη συμφωνία ή για απαίτηση που επιβάλλεται μέσω πίεσης, καχυποψίας και φόβου.
Ο έλεγχος του κινητού μπορεί να προσφέρει στιγμιαία ανακούφιση σε έναν ανασφαλή σύντροφο, αλλά σπάνια δημιουργεί πραγματική ασφάλεια. Αντίθετα, μπορεί να ενισχύσει έναν φαύλο κύκλο: όσο περισσότερο ελέγχει, τόσο περισσότερο αναζητά κάτι ύποπτο και όσο περισσότερο ο άλλος αισθάνεται ότι παρακολουθείται, τόσο περισσότερο απομακρύνεται ή αμύνεται.
Από την άλλη πλευρά, η επίκληση της «ιδιωτικότητας» δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να αποφεύγεται κάθε λογοδοσία. Αν μια συμπεριφορά επηρεάζει τη δέσμευση, την ασφάλεια ή την κοινή ζωή, τότε αποτελεί θέμα της σχέσης.
Τα όρια χρειάζεται να συζητούνται
Δεν υπάρχει ένα όριο που να ταιριάζει σε όλα τα ζευγάρια. Οι σύντροφοι χρειάζεται να συμφωνήσουν τι θεωρούν προσωπικό, τι οφείλουν να μοιράζονται και ποιες συμπεριφορές βιώνονται ως παραβίαση εμπιστοσύνης. Αυτή η συζήτηση είναι πιο χρήσιμη όταν γίνεται πριν δημιουργηθεί μια κρίση.
Η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να βοηθήσει όταν η ανάγκη για ιδιωτικότητα ερμηνεύεται διαρκώς ως απόρριψη ή όταν η μυστικότητα έχει ήδη τραυματίσει την εμπιστοσύνη. Στόχος δεν είναι να εξαφανιστούν όλα τα προσωπικά όρια, αλλά να δημιουργηθεί μια σχέση στην οποία μπορούν να συνυπάρχουν η ειλικρίνεια και η ατομικότητα. Η ουσιαστική οικειότητα δεν σημαίνει ότι δύο άνθρωποι δεν έχουν τίποτα δικό τους. Σημαίνει ότι όσα κρατούν προσωπικά δεν απειλούν αυτό που έχουν κοινό.
Ηλίας Κασσάρας
Ψυχολόγος MSc, MSc, PhD
Γνωστικός & Συμπεριφορικός Ψυχοθεραπευτής