Τα χρήματα δεν είναι μόνο αριθμοί σε έναν λογαριασμό. Για κάποιον μπορεί να σημαίνουν ασφάλεια, για άλλον ελευθερία, επιτυχία ή έλεγχο. Γι’ αυτό οι οικονομικές διαφωνίες ενός ζευγαριού σπάνια αφορούν αποκλειστικά το ποσό που ξοδεύτηκε. Συχνά αγγίζουν βαθύτερα ζητήματα εμπιστοσύνης, δικαιοσύνης και δύναμης.
Οι αντιλήψεις μας για τα χρήματα διαμορφώνονται από την οικογένεια στην οποία μεγαλώσαμε. Ένας άνθρωπος που έζησε οικονομική ανασφάλεια μπορεί να αισθάνεται ασφαλής μόνο όταν αποταμιεύει. Κάποιος που μεγάλωσε σε αυστηρό περιβάλλον μπορεί να συνδέει την οικονομική ανεξαρτησία με την προσωπική ελευθερία. Όταν αυτοί οι δύο άνθρωποι δημιουργούν κοινή ζωή, ο ένας μπορεί να βλέπει τον άλλον ως υπερβολικά σφιχτό και ο άλλος ως απερίσκεπτο.
Ποιος κερδίζει περισσότερα και ποιος αποφασίζει;
Η οικονομική ανισότητα μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε ανισότητα εξουσίας. Ο σύντροφος με το υψηλότερο εισόδημα ίσως θεωρεί ότι δικαιούται μεγαλύτερο λόγο στις αποφάσεις. Έτσι, όμως, αγνοούνται άλλες μορφές προσφοράς, όπως η φροντίδα των παιδιών, η εργασία στο σπίτι ή η επαγγελματική υποχώρηση που έκανε κάποιος για να στηρίξει την οικογένεια.
Το εισόδημα δεν καθορίζει την αξία ενός ανθρώπου μέσα στη σχέση. Ούτε η οικονομική εξάρτηση πρέπει να σημαίνει απώλεια φωνής και αυτονομίας. Όταν ο ένας απαιτεί εξηγήσεις για κάθε μικρό έξοδο, στερεί από τον άλλον την πρόσβαση σε χρήματα ή χρησιμοποιεί τα οικονομικά ως απειλή, δεν πρόκειται απλώς για διαφορετικό τρόπο διαχείρισης. Μπορεί να πρόκειται για οικονομικό έλεγχο ή κακοποίηση.
Προβλήματα δημιουργούνται και από τη μυστικότητα: κρυφά χρέη, αγορές ή τραπεζικοί λογαριασμοί που επηρεάζουν την κοινή ζωή. Η απόκρυψη οικονομικών στοιχείων μπορεί να τραυματίσει την εμπιστοσύνη όπως και άλλες μορφές προδοσίας.
Δεν υπάρχει ένα σωστό οικονομικό μοντέλο
Κοινός λογαριασμός, χωριστά χρήματα ή ένας συνδυασμός των δύο μπορούν να λειτουργήσουν εξίσου καλά. Σημασία έχει το σύστημα να είναι ξεκάθαρο, συναινετικό και δίκαιο. Οι σύντροφοι χρειάζεται να συζητήσουν τι θεωρούν κοινή υποχρέωση, πώς θα μοιράζονται τα έξοδα και πόση προσωπική οικονομική ελευθερία χρειάζεται ο καθένας.
Μια τέτοια συζήτηση δεν πρέπει να γίνεται όταν προκύψει κρίση και χρειάζεται να περιλαμβάνει τα εισοδήματα, τα χρέη, τις οικονομικές προτεραιότητες και τους φόβους του καθενός. Η διαφάνεια δεν σημαίνει επιτήρηση, αλλά κοινή γνώση όσων επηρεάζουν τη ζωή και των δύο.
Πίσω από τα ποσά συχνά βρίσκονται φόβοι, παλιές εμπειρίες και ανάγκες που δεν έχουν ειπωθεί. Όταν αυτά γίνουν ορατά, το ζευγάρι μπορεί να πάψει να μαλώνει μόνο για τα χρήματα και να αρχίσει να συζητά τι θέλει να χτίσει μαζί.
Ηλίας Κασσάρας
Ψυχολόγος MSc, MSc, PhD
Γνωστικός & Συμπεριφορικός Ψυχοθεραπευτής