Οι οικογένειες προέλευσης μπορούν να αποτελέσουν σημαντική πηγή αγάπης, φροντίδας και υποστήριξης για ένα ζευγάρι. Τι συμβαίνει, όμως, όταν οι γονείς γνωρίζουν κάθε διαφωνία, έχουν άποψη για κάθε απόφαση ή αισθάνονται ότι δικαιούνται να καθορίζουν πώς θα ζήσει το ζευγάρι; Η παρέμβαση δεν εμφανίζεται πάντοτε με ξεκάθαρο ή επιθετικό τρόπο. Μπορεί να κρύβεται πίσω από ένα καθημερινό τηλεφώνημα που απαιτεί άμεση ανταπόκριση, μια «καλοπροαίρετη» συμβουλή που δύσκολα μπορεί να απορριφθεί ή μια οικονομική βοήθεια που συνοδεύεται από λόγο στις αποφάσεις. Μπορεί επίσης να εμφανίζεται όταν ο ένας σύντροφος μεταφέρει στους γονείς του λεπτομέρειες από τους καβγάδες και επιστρέφει στη σχέση έχοντας ήδη δημιουργήσει μια συμμαχία εναντίον του άλλου.
Ανάμεσα στον σύντροφο και στους γονείς
Ο άνθρωπος που βρίσκεται στη μέση μπορεί να αισθάνεται ότι πρέπει να επιλέξει πλευρά. Αν υποστηρίξει τον σύντροφό του, φοβάται ότι προδίδει ή πληγώνει τους γονείς του. Αν υποχωρήσει στις απαιτήσεις της οικογένειας, ο σύντροφός του αισθάνεται απροστάτευτος και δευτερεύων. Έτσι, ένα πρόβλημα που μοιάζει να αφορά τη «δύσκολη πεθερά» ή τον «παρεμβατικό πατέρα» μετατρέπεται ουσιαστικά σε εσωτερική σύγκρουση του ζευγαριού: ποιος έχει προτεραιότητα και ποιος αποφασίζει για την κοινή του ζωή;
Η δυσκολία να τεθούν όρια συχνά συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο κάποιος μεγάλωσε. Σε οικογένειες όπου η αυτονομία αντιμετωπιζόταν ως απόρριψη ή αχαριστία, το «όχι» μπορεί να συνοδεύεται από έντονη ενοχή. Ένας ενήλικας μπορεί να έχει δημιουργήσει δική του σχέση και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι χρειάζεται ακόμη την έγκριση των γονιών του για σημαντικές αποφάσεις.
Από την άλλη πλευρά, ο σύντροφος που αισθάνεται παραμερισμένος μπορεί να απαιτεί πλήρη απομάκρυνση από την οικογένεια. Τότε η κατάσταση παρουσιάζεται ως δίλημμα: «ή εγώ ή εκείνοι». Αυτή η απαίτηση, όμως, συνήθως εντείνει την άμυνα και κάνει την κατάσταση ακόμα πιο δύσκολη.
Τα όρια δεν σημαίνουν απόρριψη
Ένα λειτουργικό όριο δεν αποκόπτει το ζευγάρι από τις οικογένειές του. Καθορίζει, όμως, ποια ζητήματα ανήκουν στους δύο συντρόφους και ποιος έχει δικαίωμα να αποφασίζει. Οι γονείς μπορούν να εκφράζουν γνώμη, αλλά δεν αποφασίζουν πού θα ζήσει το ζευγάρι, πώς θα μεγαλώσει τα παιδιά του ή πώς θα διαχειριστεί τις διαφωνίες του.
Τα όρια χρειάζεται να διαμορφωθούν πρώτα μέσα στη σχέση. Οι σύντροφοι πρέπει να συζητήσουν τι θεωρεί ο καθένας ιδιωτικό, πόσο χώρο επιθυμούν να έχουν οι οικογένειες και πώς θα αντιδρούν όταν κάποιος υπερβαίνει αυτόν τον χώρο. Συνήθως είναι αποτελεσματικότερο ο καθένας να επικοινωνεί τα όρια στη δική του οικογένεια, δείχνοντας ότι πρόκειται για κοινή απόφαση και όχι για απαίτηση του συντρόφου του.
Η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να βοηθήσει τους συντρόφους να κατανοήσουν τις οικογενειακές δεσμεύσεις, τους φόβους και τις ενοχές που δυσκολεύουν την αυτονόμησή τους. Στόχος δεν είναι να απομακρυνθούν από τους γονείς τους, αλλά να δημιουργήσουν ένα καθαρό και σταθερό «εμείς»: μια σχέση που παραμένει συνδεδεμένη με τις οικογένειες, χωρίς να κυβερνάται από αυτές.
Ηλίας Κασσάρας
Ψυχολόγος MSc, MSc, PhD
Γνωστικός & Συμπεριφορικός Ψυχοθεραπευτής