Η αποκάλυψη ενός σεξουαλικώς μεταδιδόμενου νοσήματος στην αρχή μιας γνωριμίας μπορεί να γεννήσει αμηχανία, φόβο και αμφιθυμία. Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε την υγεία μας χωρίς να αφήσουμε τον φόβο να καθορίσει τις συναισθηματικές μας επιλογές;
«Ξεκίνησα να βγαίνω με μια γυναίκα που μου αρέσει πολύ. Πρόσφατα μου είπε ότι έχει HPV. Εκτιμώ πραγματικά την ειλικρίνειά της, γιατί θα μπορούσε να μην το αναφέρει. Από την άλλη, φοβάμαι μήπως κολλήσω. Δεν θέλω να απομακρυνθώ από εκείνη, αλλά δεν ξέρω πώς να το διαχειριστώ. Τι πρέπει να κάνω;»
Την προηγούμενη εβδομάδα, αυτή ήταν μία γραμμή της ψυχοσεξουαλικής συμβουλευτικής, όπου ένα τέτοιο ερώτημα εξέφραζε την αγωνία ενός ανθρώπου που βρίσκεται μπροστά σε ένα δίλημμα: από τη μία πλευρά επιθυμεί να συνεχίσει μια γνωριμία που τον ενδιαφέρει και, από την άλλη, προσπαθεί να προστατεύσει τη σωματική του υγεία. Ανάμεσα στις δύο αυτές ανάγκες παρεμβάλλονται συχνά η έλλειψη ενημέρωσης, οι κοινωνικές προκαταλήψεις και ο φόβος για το άγνωστο.
Η πρώτη απάντηση δεν χρειάζεται να είναι ούτε μια καθησυχαστική διαβεβαίωση ότι «δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος» ούτε μια προτροπή να διακόψει τη γνωριμία. Χρειάζεται να αναγνωρίσει και τις δύο πλευρές του διλήμματος.
«Είναι απολύτως κατανοητό να φοβάστε, ιδιαίτερα όταν έρχεστε αντιμέτωπος με μια πληροφορία που αφορά τη σεξουαλική σας υγεία και για την οποία ενδεχομένως δεν γνωρίζετε αρκετά. Το γεγονός ότι σας το αποκάλυψε, όμως, σας δίνει τη δυνατότητα να ενημερωθείτε, να συζητήσετε ανοιχτά μαζί της και να πάρετε συνειδητές αποφάσεις. Δεν χρειάζεται να αποφασίσετε υπό την πίεση του φόβου. Μπορείτε να προχωρήσετε βήμα βήμα, με σεβασμό τόσο στη δική σας υγεία όσο και στον άνθρωπο που έχετε απέναντί σας».
HPV: Μια εξαιρετικά συχνή λοίμωξη που δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με στιγματισμό
Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) περιλαμβάνει περισσότερους από 200 τύπους και αποτελεί μία από τις συχνότερες σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις παγκοσμίως. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), περίπου το 85% των ανθρώπων θα αποκτήσει λοίμωξη από HPV κάποια στιγμή στη ζωή του. Οι περισσότερες λοιμώξεις δεν προκαλούν συμπτώματα και υποχωρούν ή καθίστανται μη ανιχνεύσιμες χωρίς να προκαλέσουν προβλήματα υγείας.
Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι τύποι του HPV ίδιοι. Ορισμένοι προκαλούν γεννητικά κονδυλώματα, ενώ άλλοι, όταν η λοίμωξη επιμένει, μπορούν να οδηγήσουν σε προκαρκινικές αλλοιώσεις και σε συγκεκριμένους καρκίνους. Επομένως, η σωστή ενημέρωση δεν σημαίνει υποβάθμιση του κινδύνου, αλλά κατανόηση του πραγματικού μεγέθους και της φύσης του.
Ένα θετικό αποτέλεσμα HPV δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει καρκίνο, ούτε αποτελεί από μόνο του ένδειξη ότι έχει συμβεί κάτι επιλήψιμο στη σεξουαλική του ζωή.
Επιπλέον, ο HPV μπορεί να παραμείνει χωρίς συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Συνεπώς, η ανίχνευσή του δεν επιτρέπει συνήθως να προσδιοριστεί πότε αποκτήθηκε ή από ποιον σύντροφο μεταδόθηκε.
Τι σημαίνει πρακτικά για τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντι σε αυτή την αποκάλυψη;
Η ειλικρίνεια της συντρόφου αποτελεί μια σημαντική βάση για την επικοινωνία τους. Δεν εξαλείφει τον κίνδυνο μετάδοσης, αλλά επιτρέπει στους δύο ανθρώπους να συζητήσουν ανοιχτά για την υγεία τους και να αναζητήσουν αξιόπιστη ιατρική καθοδήγηση.
Το επόμενο βήμα δεν είναι απαραίτητα η απομάκρυνση, αλλά η ενημέρωση. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να συζητήσει με γιατρό εάν έχει ολοκληρώσει τον εμβολιασμό κατά του HPV ή εάν θα μπορούσε να ωφεληθεί από αυτόν, ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό του. Το εμβόλιο προλαμβάνει νέες λοιμώξεις από τους τύπους που καλύπτει, αλλά δεν θεραπεύει μια ήδη υπάρχουσα λοίμωξη.
Η χρήση προφυλακτικού μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης, χωρίς να τον εξαλείφει πλήρως, καθώς ο ιός μπορεί να μεταδοθεί και μέσω επαφής με περιοχές του δέρματος που δεν καλύπτονται. Επίσης, δεν υπάρχει καθιερωμένος έλεγχος ρουτίνας για τον HPV σε ασυμπτωματικούς άνδρες αντίστοιχος με τον προσυμπτωματικό έλεγχο του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες.
Εάν η σύντροφος έχει ενεργά γεννητικά κονδυλώματα, είναι σημαντικό να ζητήσει ιατρική καθοδήγηση και να συζητήσουν την αποφυγή σεξουαλικής επαφής όσο υπάρχουν οι βλάβες.
Ο φόβος της μετάδοσης και ο φόβος της συναισθηματικής εγγύτητας
Σε ψυχολογικό επίπεδο, αξίζει να αναρωτηθούμε τι ακριβώς φοβάται ο άνθρωπος που τηλεφωνεί. Φοβάται αποκλειστικά τη μετάδοση του ιού και τις πιθανές συνέπειές της; Φοβάται μήπως αλλάξει η εικόνα που έχει για τη σύντροφό του; Μήπως αισθάνεται ότι καλείται να αναλάβει έναν κίνδυνο προτού προλάβει να οικοδομήσει εμπιστοσύνη μαζί της;
Οι ερωτήσεις αυτές δεν ακυρώνουν την ιατρική διάσταση του ζητήματος. Αντίθετα, βοηθούν να διαχωριστούν οι πραγματικοί κίνδυνοι από τις υποθέσεις, τις καταστροφολογικές σκέψεις και το κοινωνικό στίγμα που εξακολουθεί να συνοδεύει τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Ο άνθρωπος έχει δικαίωμα να αισθάνεται φόβο, να θέτει ερωτήσεις και να χρειάζεται χρόνο. Παράλληλα, οφείλει να αναγνωρίζει ότι η γυναίκα που του μίλησε για την κατάσταση της υγείας της δεν ταυτίζεται με τη λοίμωξη που έχει. Δεν είναι ένας ιός, ούτε μια διάγνωση. Είναι ένας άνθρωπος με επιθυμίες, συναισθήματα και δικαίωμα σε μια σχέση χωρίς στιγματισμό.
Η σεξουαλική υγεία δεν είναι μόνο η απουσία λοιμώξεων. Περιλαμβάνει την ενημέρωση, τη συναίνεση, την επικοινωνία, την υπευθυνότητα και τον αμοιβαίο σεβασμό.
Πώς μπορεί να συνεχιστεί η γνωριμία;
Δεν υπάρχει μία απόφαση που να είναι υποχρεωτική για όλους. Οι δύο σύντροφοι μπορούν να συζητήσουν τι γνωρίζουν για τον HPV, να ζητήσουν ιατρική καθοδήγηση και να συμφωνήσουν σε πρακτικά μέτρα προστασίας. Ο άνδρας δεν χρειάζεται ούτε να αγνοήσει τον φόβο του ούτε να απορρίψει αυτομάτως τη γυναίκα εξαιτίας του.
Χρειάζεται, όμως, να αποφύγει να μετατρέψει την αποκάλυψή της σε μια μόνιμη πηγή καχυποψίας ή σε ένα μέσο με το οποίο θα την κάνει να αισθάνεται ενοχή για την υγεία της.
Η εμπιστοσύνη δεν σημαίνει ότι απουσιάζει κάθε κίνδυνος. Σημαίνει ότι μπορούμε να μιλάμε για τους κινδύνους με ειλικρίνεια, να λαμβάνουμε υπεύθυνες αποφάσεις και να αναγνωρίζουμε τα όρια του άλλου.
Αν ο φόβος επιμένει;
Εάν, παρά την ενημέρωση, το άγχος παραμένει έντονο, είναι χρήσιμο να διερευνηθεί τι το συντηρεί. Μπορεί να πρόκειται για πραγματική ανησυχία σχετικά με τη μετάδοση, για φόβο ασθένειας ή για δυσκολία ανοχής της αβεβαιότητας που συνοδεύει κάθε νέα ερωτική σχέση.
Η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει το άτομο να διαχειριστεί τις σκέψεις του, χωρίς να παραμερίζει την ανάγκη για ιατρική πρόληψη και φροντίδα.
Σκοπός δεν είναι να πειστεί κάποιος να συνεχίσει μια σχέση παρά τις επιφυλάξεις του. Είναι να μπορέσει να αποφασίσει με βάση την ενημέρωση, τις προσωπικές του αξίες και τις πραγματικές του ανάγκες, αντί να καθορίζεται αποκλειστικά από τον φόβο.
Τελικά, τι θα απαντούσαμε σε αυτόν τον άνθρωπο;
«Δεν χρειάζεται να επιλέξετε ανάμεσα στην υγεία σας και στα συναισθήματά σας σαν να είναι δύο πράγματα που δεν μπορούν να συνυπάρξουν. Μπορείτε να φροντίσετε την υγεία σας, να ενημερωθείτε για τον HPV και να συζητήσετε με τη σύντροφό σας τις επιλογές σας. Μπορείτε, επίσης, να εκτιμήσετε την ειλικρίνειά της χωρίς να αισθανθείτε ότι είστε υποχρεωμένος να παραμερίσετε τις ανησυχίες σας.
Το σημαντικό είναι να μην αφήσετε μια διάγνωση να αντικαταστήσει τη γνωριμία με τον άνθρωπο που έχετε απέναντί σας. Δώστε χώρο στις ερωτήσεις σας, αναζητήστε αξιόπιστη ενημέρωση και αποφασίστε με ηρεμία. Η σεξουαλική υγεία χρειάζεται ενημέρωση χωρίς πανικό και συντροφικότητα χωρίς στιγματισμό.»
Επιστημονικές πηγές: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO, 2024), Human papillomavirus and cancer· Centers for Disease Control and Prevention (CDC, 2025), About Genital HPV Infection και Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines.
Κακούρου Άρτεμις Αναστασία, Ψυχολόγος MSc με ειδίκευση στις Ψυχοσεξουαλικές Δυσλειτουργίες
Επιστημονική Συνεργάτις Ι.Ψ.Σ.Υ.