Δύο άνθρωποι μπορούν να έλκονται, να περνούν όμορφα μαζί και να αγαπιούνται πραγματικά, αλλά να βλέπουν εντελώς διαφορετικά τον κόσμο. Ο ένας μπορεί να θεωρεί σημαντική τη θρησκευτική πίστη, ενώ ο άλλος την απορρίπτει. Μπορεί να διαφωνούν πολιτικά, να έχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τους έμφυλους ρόλους ή να οραματίζονται με ασύμβατο τρόπο την οικογένεια και το μέλλον τους.
Στην αρχή μιας σχέσης, αυτές οι διαφορές μπορεί να φαίνονται ενδιαφέρουσες ή ασήμαντες. Με τον χρόνο, όμως, οι αξίες μετατρέπονται σε αποφάσεις: πώς θα μοιραστούν οι ευθύνες, αν θα αποκτήσουν παιδιά, πώς θα τα μεγαλώσουν, ποια σχέση θα έχουν με τις οικογένειες τους και ποιον τρόπο ζωής θα ακολουθήσουν.
Διαφορετική άποψη ή διαφορετική στάση και φιλοσοφία ζωής;
Δεν έχουν όλες οι διαφωνίες το ίδιο βάρος. Οι σύντροφοι δεν χρειάζεται να συμφωνούν σε κάθε πολιτικό ζήτημα, να έχουν τις ίδιες συνήθειες ή να ψηφίζουν το ίδιο κόμμα. Μια σχέση μπορεί να χωρέσει σημαντικές διαφορές όταν υπάρχει σεβασμός, περιέργεια και ελευθερία να διαφωνούν χωρίς να προσπαθούν να διορθώσουν ο ένας τον άλλον.
Ορισμένες διαφορές, όμως, δεν παραμένουν θεωρητικές. Αν ο ένας θέλει παιδιά και ο άλλος όχι, δεν υπάρχει πραγματική μέση λύση. Αν ο ένας πιστεύει στην ισότιμη κατανομή των ευθυνών και ο άλλος θεωρεί αυτονόητους τους παραδοσιακούς (στερεοτυπικούς) ρόλους των φύλων, η διαφωνία θα εμφανίζεται καθημερινά μέσα στο σπίτι.
Αντίστοιχα, μια πολιτική διαφωνία μπορεί να αντανακλά διαφορετικές οικονομικές κρίσεις, μπορεί όμως και να αγγίζει την αξιοπρέπεια ή τα δικαιώματα κοινωνικών ομάδων στις οποίες ανήκει (ή υποστηρίζει) ο ένας σύντροφος. Σε αυτή την περίπτωση, δεν βιώνεται απλώς ως διαφορετική γνώμη, αλλά ως αμφισβήτηση ενός σημαντικού μέρους της ταυτότητάς του.
Ο σεβασμός δεν απαιτεί συμφωνία
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «διαφωνούμε;», αλλά «τί συμβαίνει όταν διαφωνούμε;». Μπορούμε να ακούσουμε ο ένας τον άλλον ή καταφεύγουμε σε ειρωνεία και περιφρόνηση; Μπορεί ο καθένας να ζει σύμφωνα με τις αξίες του ή χρειάζεται συνεχώς να τις κρύβει για να διατηρηθεί η ηρεμία; Και ποιες πρακτικές συνέπειες θα έχουν αυτές οι διαφορές στην κοινή μας ζωή;
Ο συμβιβασμός είναι δυνατός όταν αφορά τον τρόπο εφαρμογής μιας αξίας. Δεν είναι πάντα δυνατός όταν απαιτεί από κάποιον να εγκαταλείψει την ίδια την αξία ή το μέλλον που επιθυμεί. Η αγάπη δεν καταργεί όλες τις ασυμβατότητες. Μπορεί να κάνει μια δύσκολη απόφαση ακόμα πιο επώδυνη, αλλά δεν την καθιστά λιγότερο πραγματική.
Η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να βοηθήσει τους συντρόφους να ξεχωρίσουν τις επιφανειακές διαφωνίες από τις βαθύτερες συγκρούσεις αξιών και να εξετάσουν αν μπορούν να δημιουργήσουν ένα κοινό μέλλον χωρίς να ακυρωθεί κανείς. Δεν έχει στόχο να τους οδηγήσει υποχρεωτικά σε συμφωνία ή παραμονή. Μερικές φορές βοηθά το ζευγάρι να βρει έναν νέο τρόπο συνύπαρξης, ενώ άλλες το βοηθά να αναγνωρίσει με ειλικρίνεια ότι δύο άνθρωποι μπορούν να αγαπιούνται, αλλά να μην μπορούν να ζήσουν τη ζωή που θέλουν μαζί.
Ηλίας Κασσάρας
Ψυχολόγος MSc, MSc, PhD
Γνωστικός & Συμπεριφορικός Ψυχοθεραπευτής