«Μπορώ να χρησιμοποιώ την τεχνητή νοημοσύνη για να αντιμετωπίζω το άγχος μου;» «Μπορώ να μιλάω στο chatbot όταν νιώθω μόνος;» «Μπορεί να με βοηθήσει όπως ένας ψυχολόγος;». Ερωτήματα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζαν μακρινά, σήμερα βρίσκονται όλο και πιο κοντά στην καθημερινότητά μας.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει δυναμικά στον χώρο της ψυχικής υγείας. Προσφέρει άμεση επικοινωνία, είναι διαθέσιμη οποιαδήποτε ώρα και επιτρέπει στον χρήστη να εκφράσει σκέψεις και συναισθήματα χωρίς την αμηχανία μιας πρόσωπο με πρόσωπο συνάντησης. Για κάποιον που δυσκολεύεται να αναζητήσει βοήθεια ή δεν έχει εύκολη πρόσβαση σε ψυχοθεραπεία, αυτή η δυνατότητα μπορεί να μοιάζει ιδιαίτερα ελκυστική.
Πού τελειώνει, όμως, η υποστήριξη και πού αρχίζει η πραγματική θεραπεία;
Ένα νέο άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Psychiatric News τον Σεπτέμβριο του 2026, έρχεται να θέσει το ζήτημα με σαφήνεια. Οι συγγραφείς αναγνωρίζουν τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά υπογραμμίζουν ότι, με τα σημερινά δεδομένα, ένα chatbot (ψηφιακός συνομιλητής) δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υποκατάστατο της ψυχοθεραπείας.
Και αυτό γιατί η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλώς μια συζήτηση με κάποιον που μας απαντά με κατανόηση. Είναι μια θεραπευτική διαδικασία με επιστημονική βάση, συγκεκριμένους στόχους και συνεχή αξιολόγηση. Ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας δεν ακούει μόνο τις λέξεις μας. Παρατηρεί τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα, αναγνωρίζει τις αντιφάσεις, αξιολογεί τη σοβαρότητα των δυσκολιών και προσαρμόζει τη θεραπευτική προσέγγιση στις ανάγκες του κάθε ανθρώπου.
Ένα chatbot μπορεί να δώσει χρήσιμες πληροφορίες και να προτείνει ασκήσεις διαχείρισης του άγχους. Δεν είναι, όμως, βέβαιο ότι θα αναγνωρίσει πότε μια συμβουλή είναι ακατάλληλη ή πότε ένας άνθρωπος χρειάζεται εξειδικευμένη βοήθεια. Μια απάντηση που ακούγεται πειστική και καθησυχαστική δεν είναι απαραίτητα και σωστή.
Εξίσου σημαντικό είναι το ζήτημα της ιδιωτικότητας. Οι συζητήσεις για την ψυχική υγεία συχνά περιλαμβάνουν πολύ προσωπικές πληροφορίες. Γι’ αυτό χρειάζεται να γνωρίζουμε πώς κάθε πλατφόρμα διαχειρίζεται τα δεδομένα μας, χωρίς να θεωρούμε αυτονόητο ότι μια ψηφιακή συνομιλία έχει την ίδια εμπιστευτικότητα με μια επαγγελματική συνεδρία.
Σημαίνουν όλα αυτά ότι πρέπει να απορρίψουμε την τεχνητή νοημοσύνη; Όχι.
Μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο ενημέρωσης και αυτοπαρατήρησης, αρκεί να γνωρίζουμε τα όριά της. Η τεχνολογία μπορεί να συμπληρώνει την ανθρώπινη φροντίδα, όχι να την αντικαθιστά αυτομάτως, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν επίμονα ή σοβαρά ψυχολογικά συμπτώματα.
Η πρόκληση για τη σύγχρονη ψυχική υγεία δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στον άνθρωπο και την τεχνολογία. Είναι να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας χωρίς να χάσουμε την ουσία της θεραπευτικής σχέσης.
Ειρήνη Στεφάνου
Ψυχολόγος BSc, ΕΚΠΑ
Υποψήφια MSc στη Συμβουλευτική Ψυχολογία, ΕΚΠΑ
Πηγή: Gratzer, D., Torous, J., Lustig, A., & Gratzer, E. (2026, October). When patients ask about ChatGPT for therapy. Psychiatric News, 61(10), 14-15.