«Εμείς δεν μαλώνουμε ποτέ». Η φράση ακούγεται συχνά σαν απόδειξη μιας αρμονικής σχέσης. Και πράγματι, υπάρχουν ζευγάρια που διαχειρίζονται τις διαφωνίες τους ήρεμα, χωρίς φωνές και έντονες συγκρούσεις. Η απουσία καβγάδων, όμως, δεν σημαίνει πάντοτε ότι δεν υπάρχουν προβλήματα. Μερικές φορές σημαίνει ότι τα προβλήματα δεν επιτρέπεται να ειπωθούν.
Η διαφωνία είναι αναπόφευκτη όταν δύο διαφορετικοί άνθρωποι μοιράζονται τη ζωή τους. Έχουν διαφορετικές ανάγκες, συνήθειες, ευαισθησίες και προσδοκίες. Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι αν θα διαφωνήσουν, αλλά αν αισθάνονται αρκετά ασφαλείς ώστε να εκφράσουν τη διαφωνία τους.
Η ηρεμία που κρύβει φόβο
Για ορισμένους ανθρώπους, κάθε σύγκρουση μοιάζει επικίνδυνη. Μπορεί να μεγάλωσαν σε ένα σπίτι όπου οι καβγάδες συνοδεύονταν από φωνές, προσβολές ή μακρόχρονη σιωπή. Άλλοι έμαθαν ότι, για να διατηρήσουν την αποδοχή των σημαντικών ανθρώπων, έπρεπε να είναι «εύκολοι», να μη δυσαρεστούν και να προσαρμόζονται. Έτσι, μέσα στη συντροφική σχέση, μπορεί να αποφεύγουν να πουν τι τους ενοχλεί, επειδή φοβούνται την απόρριψη, την εγκατάλειψη ή την αντίδραση του άλλου.
Η αποφυγή προσφέρει προσωρινή ηρεμία. Το ζήτημα κλείνει, ο καβγάς αποτρέπεται και η καθημερινότητα συνεχίζεται. Το συναίσθημα, όμως, δεν εξαφανίζεται. Μπορεί να επιστρέψει ως ψυχρότητα, ειρωνεία, απόσταση ή συσσωρευμένη δυσαρέσκεια. Ένας σύντροφος μπορεί να λέει «δεν έχω τίποτα», ενώ στην πραγματικότητα έχει πάψει να πιστεύει ότι αξίζει να μιλήσει.
Σε άλλες περιπτώσεις, η «ηρεμία» στηρίζεται στη διαρκή υποχώρηση του ενός. Το ζευγάρι δεν μαλώνει επειδή ο ένας αποφασίζει και ο άλλος προσαρμόζεται. Εξωτερικά δεν υπάρχει σύγκρουση, αλλά εσωτερικά μπορεί να μεγαλώνει η αίσθηση ότι οι ανάγκες του ενός έχουν περισσότερο χώρο από τις ανάγκες του άλλου.
Η υγιής σύγκρουση δεν είναι πόλεμος
Μια σχέση δεν χαρακτηρίζεται ως «υγιής» επειδή οι σύντροφοι συμφωνούν σε όλα. Γίνεται ασφαλής όταν μπορούν να διαφωνήσουν χωρίς να ταπεινώνουν, να απειλούν ή να τιμωρούν ο ένας τον άλλον. Η υγιής σύγκρουση παραμένει στο συγκεκριμένο ζήτημα, αφήνει χώρο και στις δύο πλευρές και οδηγεί, έστω σταδιακά, σε καλύτερη κατανόηση.
Αντί για το «πάντα σκέφτεσαι μόνο τον εαυτό σου», μπορεί να ειπωθεί: «Όταν αποφασίζεις χωρίς να με ρωτήσεις, αισθάνομαι ότι δεν με υπολογίζεις». Στόχος δεν είναι να νικήσει κάποιος, αλλά να γίνει ορατό τι ανάγκη υπάρχει και τι πληγώνει τον καθένα.
Η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να βοηθήσει τους συντρόφους να διακρίνουν την πραγματική ηρεμία από τη σιωπηλή αποφυγή. Προσφέρει έναν ασφαλή χώρο για να εκφραστούν όσα μένουν ανείπωτα και να αναπτυχθεί ένας διαφορετικός τρόπος σύγκρουσης: όχι χωρίς ένταση ή διαφορές, αλλά με σεβασμό, ειλικρίνεια και δυνατότητα επανασύνδεσης.
Ηλίας Κασσάρας
Ψυχολόγος MSc, MSc, PhD
Γνωστικός & Συμπεριφορικός Ψυχοθεραπευτής